Mirziyoyev Shanxay Hamkorlik Tashkiloti uchun uzoq muddatli strategik rejani taqdim etdi

Manba: O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, "O‘zbekiston va Xitoy rahbarlari keng qamrovli hamkorlikni mustahkamlashni muhokama qilmoqda", 2026-yil 31-avgust.  

 https://www.president.uz/en/lists/view/9559

Bishkek, 2026-yil 31-avgust. Shanxay Hamkorlik Tashkiloti sammiti doirasida Bishkekda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Tszinpin uchrashuv o‘tkazdi. Uchrashuvda hamkorlik sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarilgani ko‘rib chiqildi. Savdo, investitsiya, sanoat va transport sohalarini qamrab oluvchi “yo‘l xaritasi” belgilandi.

Prezident Mirziyoyev suhbat boshida Xitoy rahbarini O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi bilan samimiy tabriklagani va ko‘p qirrali ikki tomonlama munosabatlarga qo‘shgan shaxsiy hissasi uchun minnatdorlik bildirdi. Kelgusi yil mamlakatlar o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatilganining 35 yilligi nishonlanadi. Shu munosabat bilan rahbarlar bayram tadbirlari dasturini ishlab chiqishga kelishib oldi.

Ikki prezident tashqi ishlar vazirliklari o‘rtasidagi muntazam Strategik muloqotni davom ettirish va parlamentlararo aloqalarni chuqurlashtirishni ma’qulladi. O‘zbekiston “bir Xitoy” siyosatiga qat’iy sodiqligini yana bir bor tasdiqladi va “uch yovuz kuch”ga qarshi kurashni davom ettirishga va’da berdi.

Savdo va investitsiya masalalari asosiy o‘rinda turdi. O‘tgan yili o‘zaro tovar ayirboshlash hajmi taxminan 18 milliard dollarga yetdi. Ikkala tomon ham bu ko‘rsatkich yanada oshishiga ishonch bildirdi. Ular kelgusi yillarda o‘zaro savdoni 30 milliard dollarga yetkazishdek ulug‘ maqsadni qo‘ydi. Buning uchun sanoat va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini o‘zaro yetkazib berishni kuchaytirish, shuningdek, O‘zbekiston korxonalarini Xitoyning turli shaharlaridagi ko‘rgazmalarda qatnashishga rag‘batlantirish kelishib olindi. Amalga oshirilayotgan qo‘shma investitsiya loyihalari portfeli qariyb 60 milliard dollarni tashkil etadi. Hozirda O‘zbekistonda 6000 dan ortiq qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda.

Rahbarlar sanoat hamkorligining ustuvor yo‘nalishlari sifatida energetika, kimyo, metallurgiya, qurilish materiallari, oziq-ovqat ishlab chiqarish, transport va infratuzilma, qishloq xo‘jaligi hamda yuqori texnologiyalarni belgiladi. Shuningdek, raqamli iqtisodiyot, konchilik va foydali qazilmalarni qazib olish hamda qayta ishlash sohalarida yangi o‘sish nuqtalari ko‘zda tutildi. BYD bilan elektromobil ishlab chiqarish bo‘yicha hamkorlik texnologik aloqalarning namunasi sifatida alohida ta’kidlandi. Ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish va mahalliylashtirishni chuqurlashtirish rejalashtirilmoqda. Xitoy kompaniyalari O‘zbekistondagi qo‘shma sanoat zonalarida ishlab chiqarish korxonalarini tashkil etishga taklif qilindi. O‘zbekiston tomoni yetakchi Xitoy moliya institutlari bilan hamkorlikni kengaytirish va ularning mamlakatdagi ishtirokini kuchaytirishdan manfaatdorligini bildirdi.

Energetika sohasidagi hamkorlik alohida ijobiy baholandi. O‘zbekiston an’anaviy va muqobil energiya sohalarida sheriklikni kengaytirish, shuningdek, Xitoy kompaniyalarini atom energiyasidan tinch maqsadlarda foydalanish bo‘yicha loyihalarga jalb qilish istagini bildirdi.

Mintaqalararo aloqalar kengaymoqda. O‘zbekistonning barcha viloyatlari Xitoy provinsiyalari bilan faol aloqalarni davom ettirmoqda va ko‘plab qo‘shma loyihalarni amalga oshirmoqda. May oyida Sian shahrida uchinchi Mintaqalar forumi bo‘lib o‘tdi. Transport sohasida rahbarlar strategik ahamiyatga ega Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘lining barqaror rivojlanishini alohida ta’kidladi. Ular ushbu yo‘nalish Yevroosiyo transport tizimining muhim bo‘g‘iniga aylanishiga va “Bir kamar, bir yo‘l” tashabbusi doirasida bog‘lanishni kuchaytirishga xizmat qilishiga ishonch bildirdi. Turizm va gumanitar almashinuv kun tartibida muhim o‘rin egalladi. Vizasiz rejim o‘z kuchida qolmoqda. Ikki tomon aviareyslar tarmog‘ini kengaytirish va shaharlar o‘rtasidagi parvozlar chastotasini oshirish masalalarini muhokama qildi. Ikkala mamlakatda madaniyat markazlarini ochish borasida izchil harakatlar davom etmoqda. Joriy yil oxiriga Xitoyda O‘zbekiston madaniyati kunlari rejalashtirilgan. 2027–2029 yillarga mo‘ljallangan Madaniy tadbirlar dasturi esa ko‘rib chiqilmoqda.

Fan, ta’lim va kasb-hunar ta’limi sohasidagi hamkorlik ham kengaymoqda. Ikkala tomon Luban ustaxonalari va Konfutsiy institutlarini qo‘llab-quvvatlashni, hududlarda qo‘shma ta’lim loyihalarini ilgari surishni, xitoy tilini o‘rganish va universitetlararo dasturlarni kengaytirishni, shuningdek, Xitoyda o‘qish uchun o‘zbek talabalari uchun kvotalarni ko‘paytirishni tasdiqladi. Koinotni tadqiq qilish kelajakdagi hamkorlikning istiqbolli yo‘nalishi sifatida belgilandi.

Xitoy–Markaziy Osiyo formatidagi mintaqaviy muvofiqlashtirishga ham alohida e’tibor qaratildi. Kelgusi yili Xitoy mezbonlik qiladigan uchinchi sammitga tayyorgarlik ishlari olib borilmoqda. Prezident Mirziyoyev Prezident Si Tszinpinni O‘zbekistonga tashrif buyurishga taklif qildi. Uchrashuv an’anaviy ochiq, do‘stona va ishonchli muhitda bo‘lib o‘tdi.

O‘zbekiston infratuzilma qurilishi va sanoat kengayishi jadallashmoqda – bu Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘lidan tortib yangi ishlab chiqarish zonalari va mahalliylashtirish talablarining chuqurlashishigacha bo‘lgan jarayonlarni o‘z ichiga oladi. Ushbu loyihalar rivojlanib borar ekan, qurilish materiallari, asbob-uskunalar, mashina va sanoat buyumlariga bo‘lgan talab barqaror o‘sishi kutilmoqda. Shu nuqtai nazardan, MARKAZIY OSIYO XALQARO ASBOB-USKUNALAR KO‘RGAZMASI (CAIHE) Xitoy yetkazib beruvchilari va Markaziy Osiyo xaridorlari uchun amaliy uchrashuv maydonchasi bo‘lib, mintaqaning savdo va sanoat dasturini qo‘llab-quvvatlaydi. CAIHE mintaqada muntazam ko‘rgazmalar o‘tkazib, ishlab chiqaruvchilarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xaridlar, sheriklik va mahalliylashgan hamkorlik orqali ushbu jadal rivojlanayotgan bozorga kirishga yordam berishni maqsad qilgan.